Máy tính mới mua chạy nhanh, dùng một thời gian thì khởi động lâu, mở ứng dụng chờ mãi, làm việc gì cũng giật. Nhiều người nghĩ ngay tới việc thay máy hoặc nâng cấp, nhưng không ít trường hợp máy chậm chỉ vì quá nhiều chương trình chạy nền, ổ đĩa đầy hoặc máy nóng do bụi. Kiểm tra từng bước dưới đây sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân trước khi tốn tiền nâng cấp.
Phân biệt máy chậm ở đâu
- Khởi động lâu nhưng sau đó chạy ổn: thường liên quan tới chương trình khởi động cùng máy hoặc ổ đĩa chứa hệ điều hành đã đầy.
- Mở ứng dụng nào cũng chậm, hay đơ khi mở nhiều tab: thường do máy phải chạy quá nhiều thứ cùng lúc hoặc đã dùng lâu không được vệ sinh, tản nhiệt kém.
- Chậm đột ngột sau khi cài phần mềm mới hoặc cập nhật: có thể do phần mềm đó xung đột hoặc chiếm nhiều tài nguyên.
- Chậm kèm tiếng quạt kêu to, máy nóng: cần chú ý tới bụi bẩn và khả năng tản nhiệt, không nên cố dùng tiếp trong thời gian dài.
Kiểm tra từng bước
Bước 1: Xem chương trình khởi động cùng máy. Tắt bớt những chương trình không cần chạy ngay khi mở máy, chỉ giữ lại những thứ thật sự cần. Đừng tắt những mục mà bạn không biết rõ chức năng, vì có thể đó là trình điều khiển hoặc phần mềm bảo mật.
Bước 2: Kiểm tra dung lượng ổ đĩa. Khi ổ chứa hệ điều hành gần đầy, máy sẽ chậm rõ rệt. Dọn các file tạm, file tải về không còn dùng, gỡ phần mềm không dùng tới. Trước khi xóa hàng loạt, sao lưu dữ liệu quan trọng ra ổ khác để tránh mất file.
Bước 3: Cập nhật hệ điều hành và trình điều khiển từ nguồn chính thức của nhà sản xuất. Cập nhật giúp vá lỗi và cải thiện tương thích, nhưng hãy sao lưu trước và chỉ tải từ trang chính thức, không dùng phần mềm lậu hay công cụ kích hoạt không rõ nguồn gốc.
Bước 4: Kiểm tra nhiệt độ và vệ sinh. Bụi bám lâu ngày làm máy nóng và tự giảm hiệu năng. Chỉ vệ sinh khi máy đã tắt nguồn, rút điện và bạn biết cách mở máy an toàn; nếu không rành, hãy nhờ kỹ thuật viên thay vì tự tháo linh kiện.
Bước 5: Ghi lại kết quả sau mỗi bước: khởi động nhanh hơn không, mở ứng dụng có đỡ đơ không. Thay đổi từng bước một sẽ giúp biết bước nào thật sự có tác dụng.
Nếu máy thường xuyên mất kết nối mạng trong nhà, bạn có thể tham khảo thêm cách khắc phục wifi nhà nhiều tầng, nhiều phòng. Với các thiết bị văn phòng khác, chẳng hạn máy in hay gặp sự cố, tham khảo thêm cách xử lý máy in hay kẹt giấy, mờ chữ an toàn.
Khi nào mới cần nghĩ tới nâng cấp
Nếu đã kiểm tra đủ các bước, máy vẫn chậm khi làm đúng công việc hằng ngày, và nhu cầu công việc đã tăng lên (ví dụ mở nhiều ứng dụng nặng cùng lúc), lúc đó mới nên cân nhắc nâng cấp. Trước khi nâng cấp, cần xác định rõ máy đang thiếu ở đâu để tránh thay nhầm linh kiện không giải quyết được vấn đề.
Tóm tắt
Máy tính chạy chậm chưa chắc đã hỏng hay đã cũ. Bắt đầu từ chương trình khởi động, dung lượng ổ đĩa, cập nhật chính thức và vệ sinh tản nhiệt; sao lưu dữ liệu trước mọi thay đổi lớn; chỉ nâng cấp khi đã xác định đúng điểm nghẽn. Nếu cần tư vấn thêm, liên hệ để tư vấn.
